Logo do druku

Wieloletnie planowanie finansowe

Wieloletnie planowanie finansowe

Planowanie wieloletnie jest niezbędnym instrumentem nowoczesnego zarządzania finansami publicznymi. Jego zalety akcentowane są w opracowaniach i raportach takich instytucji, jak Bank Światowy i Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Planowanie wieloletnie jest zazwyczaj kojarzone z poziomem budżetu państwa, jako jeden z istotniejszych mechanizmów racjonalizowania wyborów w polityce finansowej państwa. Znajduje to odzwierciedlenie w zapisach ustawy o finansach publicznych w zakresie Wieloletniego Planu Finansowego Państwa.

Wieloletni Plan Finansowy Państwa

Wieloletni Plan Finansowy Państwa to plan dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów budżetu państwa sporządzany na cztery lata budżetowe. Jest sporządzany w układzie obejmującym funkcje państwa wraz z celami i miernikami stopnia wykonania danej funkcji z uwzględnieniem:  celów średniookresowej strategii rozwoju kraju, o której mowa w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz kierunków polityki społeczno-gospodarczej Rady Ministrów.
Wieloletni Plan Finansowy Państwa, w podziale na poszczególne lata budżetowe, określa:   podstawowe wielkości makroekonomiczne, kierunki polityki fiskalnej, prognozy dochodów oraz wydatków budżetu państwa, kwotę deficytu i potrzeb pożyczkowych budżetu państwa oraz źródła ich sfinansowania, prognozy dochodów i wydatków budżetu środków europejskich, wynik budżetu środków europejskich, skonsolidowaną prognozę bilansu sektora finansów publicznych,  kwotę państwowego długu publicznego. Po raz pierwszy ma być przygotowany do 31 lipca 2010 roku, a później Rada Ministrów ma obowiązek jego corocznej aktualizacji w terminie dwóch miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej z uwzględnieniem prognozy na kolejne trzy lata. Tak więc dokument ten ma charakter kroczący i każdorazowo obejmuje dany rok budżetowy oraz trzy kolejne lata.
W świetle zapisów ustawy o finansach publicznych Wieloletni Plan Finansowy stanowi podstawę przygotowywania projektu ustawy budżetowej na kolejny rok budżetowy. Jego znaczenie formalne jest oparte na wymogu, aby poziom deficytu w projekcie ustawy budżetowej na dany rok budżetowy, przedstawianym przez Radę Ministrów Sejmowi, nie był większy niż poziom deficytu ustalony na ten rok budżetowy w Wieloletnim Planie Finansowym Państwa. Ustawa zakłada, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach istnieć będzie możliwość uwzględnienia wyższego poziomu deficytu, o ile Rada Ministrów przedstawi Sejmowi szczegółowe wyjaśnienie takiej sytuacji. Ze względu na fakt, że Wieloletni Plan Finansowy Państwa jest jedynie przedmiotem uchwały Rady Ministrów można stwierdzić, że jest to dokument konkretyzujący zamierzenia programowe rządu, z ograniczonymi możliwościami weryfikacji zapisanych w nim wielkości na forum parlamentu. Zakłada się bowiem, że uzasadnienie do projektu ustawy budżetowej powinno zawierać między innymi główne cele polityki społecznej i gospodarczej, zgodne z Wieloletnim Planem Finansowym Państwa, a do rocznego sprawozdania z wykonania ustawy budżetowej przedkładanego przez Radę Ministrów Sejmowi do 31 maja roku następnego, dołączyć należy informację o przebiegu wykonania Wieloletniego Planu Finansowego Państwa. Taka konstrukcja tego dokumentu wskazuje na jego indykatywny charakter.

Wieloletnia prognoza finansowa jednostek samorządu terytorialnego

WPF jest realizacją zapisów art. 226 i 227 ustawy o finansach publicznych z 2009 roku tj. stanowi wieloletnią prognozę dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów w perspektywie co najmniej 4-letnim (na okres spłaty zadłużenia). Rok 2010 jest pierwszym, w którym taki dokument jest przygotowywany.

Zakres WPF JST

Sporządzona jest z wyszczególnieniem co najmniej następujących informacji:

  1. dochody bieżące oraz wydatki bieżące budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w tym na obsługę długu, gwarancje i poręczenia;
  2. dochody majątkowe, w tym dochody ze sprzedaży majątku, oraz wydatki majątkowe budżetu jednostki samorządu terytorialnego;
  3. wynik budżetu jednostki samorządu terytorialnego;
  4. przeznaczenie nadwyżki albo sposób sfinansowania deficytu;
  5. przychody i rozchody budżetu jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem długu zaciągniętego oraz planowanego do zaciągnięcia;
  6. kwotę długu jednostki samorządu terytorialnego, w tym relację, o której mowa w art. 243, oraz sposób sfinansowania spłaty długu;
  7. objaśnienia przyjętych wartości.

Wydatki przedstawione są w szczegółowości:

  1. kwot wydatków bieżących i majątkowych wynikających z limitów wydatków na planowane i realizowane przedsięwzięcia, o których mowa w ust. 3;
  2. kwot wydatków na wynagrodzenia i składki od nich naliczane oraz wydatki związane z funkcjonowaniem organów jednostki samorządu terytorialnego.

Dla każdego z przedsięwzięć określane są:

  1. nazwa i cel;
  2. jednostka organizacyjna odpowiedzialna za realizację lub koordynującą wykonywanie przedsięwzięcia;
  3. okres realizacji i łączne nakłady finansowe;
  4. limity wydatków w poszczególnych latach;
  5. limit zobowiązań.

Przez przedsięwzięcia należy rozumieć wieloletnie:

  1. programy, projekty lub zadania, w tym związane z:
    1. programami finansowanymi z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych,
    2. umowami o partnerstwie publiczno-prywatnym;
  2. umowy, których realizacja w roku budżetowym i w latach następnych jest niezbędna do zapewnienia ciągłości działania jednostki i z których wynikające płatności wykraczają poza rok budżetowy;
  3. gwarancje i poręczenia udzielane przez jednostki samorządu terytorialnego.

Okres WPF JST

WPF JST obejmuje okres roku budżetowego oraz co najmniej trzech kolejnych lat. Okres objęty wieloletnią prognozą finansową nie może być jednak krótszy niż okres, na jaki przyjęto limity wydatków dla przedsięwzięć. Prognozę kwoty długu, stanowiącą część wieloletniej prognozy finansowej, sporządza się na okres, na który zaciągnięto oraz planuje się zaciągnąć zobowiązania.

WPF JST a budżet roczny

Wartości przyjęte w wieloletniej prognozie finansowej i budżecie jednostki samorządu terytorialnego powinny być zgodne co najmniej w zakresie wyniku budżetu i związanych z nim kwot przychodów i rozchodów oraz długu jednostki samorządu terytorialnego.

Uchwalanie WPF JST

Inicjatywa w sprawie sporządzenia projektu uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej i jej zmiany należy wyłącznie do zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Projekt uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej lub jej zmiany zarząd jednostki samorządu terytorialnego przedstawia wraz z projektem uchwały budżetowej:

  1. regionalnej izbie obrachunkowej - celem zaopiniowania;
  2. organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego.

Opinię do projektu uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej lub jej zmiany, przedstawionego wraz z projektem uchwały budżetowej, regionalna izba obrachunkowa wydaje ze szczególnym uwzględnieniem zapewnienia przestrzegania przepisów ustawy dotyczących uchwalania i wykonywania budżetów w następnych latach, na które zaciągnięto i planuje się zaciągnąć zobowiązania. Uchwałę, w zakresie wieloletniej prognozy finansowej, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje nie później niż uchwałę budżetową. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie może uchylić obowiązującej uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej, jednocześnie nie podejmując nowej uchwały w tej sprawie.

Algorytm przygotowania Wieloletniej Prognozy Finansowej

Źródło: Opracowanie własne

Literatura:

Allen R., Tommasi D. (ed.), (2001), Managing Public Experience, OECD, Paris. European Commission (2009), Public finances in EMU 2009, „European Economy”  5/2009, Brussels
Boex L. F. J, Marines-Vazquez J., McNab J. M.(2000), Multi-Year Budgeting: A Review of International Practices and Lessons for Developing and Transitional Economies, Public, “Budgeting & Finance”, Vol.20, Issue 2, Summer 2000, pp.91-112
Fölscher A. (2007), Budget methods and Practices, [in:] Shah A., Budgeting and Budgetary Institutions, World Bank, Washington D.C
Franek S., Wieloletnie planowanie budżetowe – współczesna praktyka międzynarodowa a doświadczenia w Polsce, w: red. J. Głuchowski, Współczesne finanse. Stan i perspektywy rozwoju finansów publicznych, UMK Toruń 2008
Hallerberg M., von Hagen J. (2006), Organizacja procesu budżetowego w Polsce, Ernst&Young, Warszawa
Heinemann F. (2005), Planning or propaganda? An Evaluation of Germany’s medium-term budgetary planning, ZEW, Mannheim
World Bank (2009), Performance-Based Budgeting and Medium-Term Expenditure Frameworks in Emerging Europe, Warsaw
Wieloletnia prognoza finansowa jednostki samorządu terytorialnego. Metodyka opracowania, Ministerstwo Finansów, Warszawa 2010 (http://www.mf.gov.pl/_files_/finanse_samorzadow/aktualnoci/2010/wpf-metodyka_opracowania-22.06.10.pdf)
Budżet i wieloletnia prognoza finansowa jednostek samorządu terytorialnego
, red. M. Salachna, ODDK Gdańsk, Warszawa 2010