Logo do druku

Budżet zadaniowy w polskich samorządach

Budżet zadaniowy w polskich samorządach – wrażliwe elementy

Problemem często pojawiającym się w większości jednostek samorządu terytorialnego, które wprowadziły budżet zadaniowy jest kwestia mierników realizacji zadań ujętych w budżecie7. W części samorządów wprowadzone mierniki kosztowe, które jednak w oderwaniu od mierników rzeczowej realizacji zadań nie wyczerpują problematyki pomiaru wyników realizacji zadań. Dodatkowo kwestią z jaką borykają się samorządy jest system monitorowania i raportowania zadań pod względem rzeczowym i finansowym, a więc ściśle powiązany z pomiarem stopnia realizacji celów/zadań. Wynika z tego, że cele reformowania systemów budżetowych: poprawa efektywności i skuteczności realizacji zadań publicznych, zostały osiągnięte połowicznie. Poprawiony został system planowania budżetowego, a także dokonano delegacji zarządzania procesem realizacji zadań i odpowiedzialności.

Z ankiet przeprowadzonych wśród gmin, które wdrożyły budżet zadaniowy wynika, że szczególnego wysiłku wymaga8:
– proces hierarchizacji zadań,
– definiowanie wskaźników efektywności9,
natomiast jako największe zalety wymieniano:
– zaangażowanie średniego szczebla zarządzania w planowanie,
– lepsza prezentacja wykonywanych zadań,
– usprawnienie procedur planowania,
– lepsze monitorowanie zadań.

Na ostatnich miejscach wymienione zostały lepsza alokacja środków i ocena pracy wydziałów.

Polski budżet zadaniowy w dużym stopniu opiera się na rozwiązaniu przyjętym w amerykańskim mieście Sunnyvale określanym właśnie jako budżetowanie celów i efektywności - zobacz http://sunnyvale.ca.gov/Departments/Finance/BudgetDocuments.aspx oraz http://sunnyvale.ca.gov/CodesandPolicies/GeneralPlan.aspx.
Twórcy tej metody budżetowania określili, że jest ona procesem ustalania pożądanych wyników w odniesieniu do usług, planowania w jaki sposób te wyniki osiągnąć, ustalania mierników wyniku oraz oceny i sprawozdawczości i poprawiania wyników10. Dzięki tak rozumianemu budżetowi osiągnąć można następujące efekty:11

  • powiązanie rozdziału środków z jasno wyrażonymi oczekiwaniami,
  • określenie procedur, które powodują, że decyzje o podziale środków są przejrzyste,
  • podział obowiązków w zakresie realizacji poszczególnych zadań pomiędzy konkretne osoby w ramach struktur samorządowych oraz opracowanie mechanizmów i sprawozdań pozwalających na kontrolowanie wykonania obowiązków w stosunku do oczekiwanych wyników;
  • wypracowanie mechanizmów oceny wyników w celu kontrolowania skuteczności wydatkowania środków na dane zadanie lub program.

7 Por. Budżet – zintegrowane..., op.cit., s. 127-189.

8 Budżet władz..., op.cit., s. 141.

9 Wskazano również elementy, które utrudniały wdrożenie budżetu zadaniowego: prowadzenie dodatkowej ewidencji oraz większa pracochłonność wymagająca wzrostu zatrudnienia.

10 T. Lewcock, Budżetowanie celów i efektywności, http://www.partners.org.pl/lgpp/4_ksiazka.zip, s. 12.

11 D. Bartkowska-Nowak, J. Nowak, J. Webb, Zarządzanie w gminie. Podręcznik doskonalenia umiejętności kierowniczych, Brytyjski Fundusz Know-How - Fundusz Współpracy, Warszawa 1998, s.176.