Logo do druku

Informacje podstawowe

Geneza budżetu zadaniowego w polskich samorządach

Początki wprowadzania budżetu zadaniowego w Polsce sięgają roku 1994 kiedy w Krakowie rozpoczęto reformę metody planowania wydatków1. Kolejnymi dużymi miastami były Lublin, Szczecin i Poznań. Przeprowadzone w latach dziewięćdziesiątych wdrożenia budżetu zadaniowego możliwe były dzięki realizacji programów finansowanych przez Agencję Rozwoju Międzynarodowego USAID (największy to zakończony w roku 2000 Local Government Partnership Program) oraz z brytyjskiego funduszu Know-How Fund.

W latach 2002-2003 przeprowadzony został Program Rozwoju Instytucjonalnego2 (PRI) adresowany do urzędów administracji publicznej. Program ten – obok ogólnopolskiego Programu Szkoleniowego – był wkładem MSWiA w realizację rządowego Programu Aktywizacji Obszarów Wiejskich współfinansowanego ze środków Banku Światowego. PRI został przeprowadzony w 30 jednostkach samorządu terytorialnego oraz 3 urzędach wojewódzkich przez konsultantów Małopolskiej Szkoły Administracji Publicznej, Akademii Ekonomicznej w Krakowie i Canadian Urban Institute, we współpracy z MSWiA. Jednym z projektów realizowanych w ramach PRI było wdrażanie budżetu zadaniowego.

W roku 2009 wdrażaniem budżetu zadaniowego objęto 6 powiatów i 11 gmin województwa zachodniopomorskiego w ramach projektu finansowanego w ramach Priorytetu V (Dobre Rządzenie) Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Działanie 5.2 Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej, Poddziałanie 5.2.1 Modernizacja zarządzania w administracji samorządowej) ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Prace wdrożeniowe realizowane są przez zespół pracowników Uniwersytetu Szczecińskiego pod kierunkiem prof. T. Lubińskiej.

Biorąc pod uwagę wspomniane programy oraz doświadczenia kilku firm konsultingowych, które obecnie oferują wdrażanie budżetu zadaniowego oraz szkolenia z zadaniowego planowania budżetu (w szczególności dotyczące zadań oświatowych samorządu) na warunkach komercyjnych stwierdzić można, że kilkadziesiąt polskich samorządów3 stosuje obecnie budżet zadaniowy. W procesie tworzenia budżetu zadaniowego na szczeblu samorządowym istotną wagę przywiązuje się do szerokich konsultacji społecznych, opisu dokonanych wyborów oraz proponuje wariantowe prezentacje4. W obecnej praktyce samorządowej bardzo różnie przedstawia się zakres tego budżetu: od pojedynczych dziedzin poprzez sam urząd np. gminy, do pełnego zakresu tzn. budżet zadaniowy obejmujący urząd oraz wszystkie podległe mu jednostki organizacyjne – jak ma to miejsce w Krakowie.

1 Budżet władz lokalnych, Red. S. Owsiak, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2002, s.131.

2 W wyniku jego przeprowadzenia powstał szereg publikacji prezentujących narzędzia rozwoju instytucjonalnego. Budżet zadaniowy przedstawiony został w Katalog narzędzi rozwoju instytucjonalnego Red.

3 Spośród ponad 2,5 tys. gmin w Polsce prace nad budżetem zadaniowym – które są na różnym etapie realizacji – podjęły m.in. gminy: Kraków, Poznań, Bielsko-Biała, Brzesko, Bychawka, Dukla, Gardeja, Gizałki, Gorzów,

4 E. Chojna-Duch, Polskie prawo finansowe. Finanse publiczne. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s.254.